Dramaturgia teatru lalek

Przegląd najważniejszych zjawisk w dziejach polskiego i obcego dramatu lalkowego – w perspektywie historycznej i współczesnej. Analiza i interpretacja wybranych dramatów z użyciem różnorodnych metodologii badawczych i z uwzględnieniem najnowszych kierunków w dramatologii. Próba odpowiedzi na pytania: co jest, a co może stanowić repertuar współczesnego teatru lalek oraz czy jakiekolwiek względy ten repertuar ograniczają? W jaką stronę idą poszukiwania współczesnych dramatopisarzy i co mają wspólnego z teatrem lalek? Jak czytać klasykę dramatu (nie tylko lalkowego) i jak ją przetwarzać? A wszystko na przykładzie wybranych dramatów, z których każdy bądź był przez autora dedykowany lalkom, bądź był wystawiany w teatrze lalek, bądź zachęca (z różnych względów) do podjęcia podobnej próby.

Część zajęć może być przeprowadzona online lub zdalnie.

Analiza dramatologiczna zarówno polskiej klasyki lalkowej (np. sztuk Jana Wilkowskiego, Jana Ośnicy, Natalii Gołębskiej), jak i utworów pisarzy współczesnych (Piotra Tomaszuka, Tadeusza Słobodzianka, Marty Guśniowskiej, Roberta Jarosza, Moniki Milewskiej, Maliny Prześlugi, Michała Walczaka, Anny Andraki, Kuby Kaprala, Tomasza Kaczorowskiego i innych).

W przypadku sztuk obcych: analiza dramatologiczna zarówno klasyki lalkowej ("Faust", "Don Juan", sztuki z udziałem Poliszynela), jak i tekstów okresu awangardy (Edwarda G. Craiga, Federico Garcii Lorki, Alfreda Jarry’ego, Michela de Ghelderode) oraz sztuk współczesnych (Ulricha Huba, Karin Serres, Phillippe'a Dorina, Martina Baltscheita i innych).

Analizowanie i interpretowanie dawnej i nowej dramaturgii teatru lalek ma nie tylko przynieść studentom orientację w dawnej i współczesnej literaturze, ale uczulić ich na lalkarską perspektywę. Uczymy się, jak czytać utwory dramatyczne, by wydobyć z nich potencjał lalkowy i przekładać język literatury na język animacji.

1. Teksty wskazanych dramatów zaczerpnięte z antologii, zbiorów autorskich oraz czasopism („Teatr Lalek”, Dialog”, „Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży”)

2. „Antologia klasycznych tekstów teatru lalek”, oprac. Henryk Jurkowski, t. I-III, Wrocław 1999-2003

3. Halina Waszkiel, „Dramaturgia polskiego teatru lalek”, Warszawa 2013

4. Jolanta Ewa Wiśniewska, „W poszukiwaniu ‘Złotego klucza’. Polska twórczość dramatyczna dla teatru lalek (1945-1970)”, Łódź 1999

5. „Dziecko i teatr w przestrzeni kultury”, pod red. Marty Karasińskiej i Grzegorza Leszczyńskiego, t. I: „Teatr w świecie”, t. II: „Świat w teatrze”, Poznań 2007

6. Henryk Jurkowski, „Dzieje literatury dramatycznej dla teatru lalek”, Wrocław 1991

7. „Kulturowe konteksty baśni”, pod red. Grzegorza Leszczyńskiego, t. I: „Rozigrana córa mitu”, Poznań 2005; t. II: „W poszukiwaniu straconego królestwa”, Poznań 2006

8. „Polskie sztuki dla teatru lalek. Antologia”, oprac. Wiesława Domańska i Stanisław Wilczek, Łódź 1984

9. „Sztuka dla dziecka jako forma komunikacji społecznej”, t. I pod red. Grzegorza Leszczyńskiego, t. II pod red. Marty Karasińskiej, Poznań 2009

10. Weronika Kostecka, "Baśń postmodernistyczna: przeobrażenia gatunku. Intertekstualne gry z tradycją literacką", Warszawa 2014

11. Jan Wilkowski, "Spowiedź w drewnie. Dramaty", wybór i oprac. H. Waszkiel, Warszawa 2020

12. Halina Waszkiel, "Lalki wobec końca antropocenu", [w:] "LALKA NOVA: nowe znaczenia lalki w teatrze i sztukach performatywnych”, Wydział Lalkarski wrocławskiej Filii Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, Wrocław 2022

Literatura szczegółowa będzie podawana na bieżąco do każdego tematu.

Wiedza:

Absolwent zna repertuar związany ze specjalnością studiów (K_W03, P7S_WG, SzK_W03).

Posiada wiedzę, która umożliwia mu działanie sceniczne ze świadomością kontekstu historycznego i kulturowego oraz fundamentalnych dylematów współczesnej cywilizacji (K_W04, P7S_WK, H).

W pogłębionym stopniu zna i rozumie cechy aktora jako twórcy kultury i podmiotu konstytuującego struktury społeczne oraz zasady ich funkcjonowania (K_W05, P7S_WG, NS, Sz).

Rozumie zależności pomiędzy teorią a praktyką w aktorstwie, śpiewie i ruchu, a także pomiędzy inspiracją a kreacją twórczą i wykorzystuje tę wiedzę dla swojego dalszego rozwoju (K_W11, P7S_WG, Sz).

Umiejętności:

Analizuje tekst dramatyczny, scenariusz, lub inny materiał literacki pod kątem możliwości adaptacji, kompilacji czy innych zabiegów dotyczących konstruowania tekstu dla potrzeb zamierzonych koncepcji artystycznych (K_U02, P7S_UW, Sz).

Posiada umiejętność odejścia od zapisanego tekstu, improwizując z użyciem werbalnych i niewerbalnych środków ekspresji zgodnie z założoną koncepcją artystyczną (K_U04, P7S_UW, Sz).

Rozumie istotę konstrukcji tekstu scenariusza, samodzielnie ocenia tekst literacki i możliwości jego wykorzystania w procesie budowy dzieła teatralnego z użyciem środków teatru lalek (SATL_U01, P7S_UW, Sz).

Kompetencje społeczne:

Wykorzystuje doświadczenia zdobyte podczas procesu kształcenia w jasnym formułowaniu sądów i oczekiwań wobec partnerów scenicznych; jest gotów do krytycznej oceny odbieranych treści (K_K01, P7S_KK, H).

Analizuje i wyciąga wnioski z aktów twórczych w społecznym, naukowym i etycznym aspekcie (K_K10, P7S_KO, P7S_KR, H).

Semestr III - aktywny udział w zajęciach oraz wykonanie pracy zaliczeniowej pisemnej: zaliczenie

Semestr IV- aktywny udział w zajęciach: zaliczenie na ocenę