Teatr i kultura włoska

Cele przedmiotu

 zapoznanie studentów z najważniejszymi ruchami artystycznymi XX-wiecznych Włoch i ich miejscem w historii kultury europejskiej

 prezentacja wzajemnych wpływów / związków między teatrem, filmem i sztukami wizualnymi na przykładzie Włoch

 zapoznanie studentów z twórczością najważniejszych włoskich reżyserów/ek teatralnych XX i XXI wieku

 zapoznanie studentów ze współczesnym życiem teatralnym Włoch

 prezentacja modelu organizacyjnego teatru we Włoszech

Zajęcia będą poświęcone XX i XXI-wiecznej kulturze Włoch i jej przeobrażeniom na tle społeczno-politycznym. Przyjrzymy się głównym włoskim ruchom artystycznym tego okresu (futuryzm, neorealizm, arte povera) i ich związkom z teatrem , twórczości wybranych włoskich reżyserów/ek oraz modelowi organizacji współczesnego życia teatralnego we Włoszech. Na zajęciach omawiane będą zarówno wybrane przedstawienia, jak i filmy oraz dzieła sztuk wizualnych.

Najważniejsze zagadnienia:

1. Futuryzm – założenia i strategie działania; performatywny charakter awangardowej rewolucji. Obszary futurystycznych poszukiwań teatralnych: widz, scenografia, maszyna. Zwiazki z faszyzmem.

2. Teatralność faszyzmu –postać Gabriele'a d’Annunzia - celebryta, dramatopisarz, prekursor faszyzmu. Postać Mussoliniego we włoskim teatrze

4. Neorealizm – panorama powojennych zniszczeń, próba ideologicznej odbudowy kraju, mit włoskiego ruchu oporu, rozrachunki z faszyzmem: Vittorio De Sica, Roberto Rossellini

5. Narodziny włoskiego teatru publicznego - Giorgio Strehler i Piccolo Teatro di Milano

6. Włoska neoawangarda teatralna: rzymskie piwnice,, kształtowanie się teatru poszukującego (teatro di ricerca) , tworczość Carmelo Bene,

7. Kino lat 60.: Słodkie życie Federica Felliniego i współczesne nawiązania: Wielkie piękno Paola Sorrentino; spaghetti western.

8. Arte povera: historia nazwy, założenia, główne dzieła, związki z teatrem, dziedzictwo

9. Pier Paolo Pasolini: intelektualista i reżyser. Manifest teatralny i tragedie. Kontekst społeczno-polityczny lat 70.: lata ołowiu.

10. Postać Oriany Fallaci. Listy do Pasoliniego.

11. Dario Fo – inna wizja teatru politycznego. Reinterpretacja tradycji komedii dell’arte. Misterio buffo.

12. Twórczość Romea Castellucciego i Boska komedia Dantego

13. Model organizacji teatru we Włoszech

Podstawowa (dramaty i wybrane rozdziały książek):

1. Carolyn Christov-Bakargiev, Arte Povera, Phaidon Press, London 1999. (przedruk manifestu Germano Celanta z 1969 roku)

2. Dario Fo, Misterio buffo, przeł. Józef Waczków (egz. w bibliotece Akademii Teatralnej),

3. Monika Gurgul, Historia teatru i dramatu włoskiego od XIX do XXI wieku. T.2, Universitas, Kraków 2008.

4. Monika Gurgul, Teatr Daria Fo, Universitas, Kraków 1997.

5. Tomasz Kireńczuk, Od sztuki w działaniu do działania w sztuce. Filippo Tommaso Marinetti i teatr włoskich futurystów, Księgarnia Akademicka, Kraków 2008.

6. Pier Paolo Pasolini, Manifest o nowy teatr, w: Eleonora Udalska (red.), O dramacie. Od Sartre’a do Mrożka: poetyki, manifesty, komentarze, Znak, Warszawa 1997.

7. Pier Paolo Pasolini, Calderon, w: tegoż, Pilades. Calderon, Kraków 2007.

8. Oriana Fallaci, Marksista w Nowym Jorku, w: tejże, Pasolini. Niewygodny człowiek, Świat książki, Warszawa 2018.

9. Dorota Semenowicz, Wyjść poza formy. Teatr Carmela Benego, „Didaskalia” 2017 nr 138.

10. Dorota Semenowicz, To nie jest obraz. Teatr Romea Castellucciego i Societas Raffaelo Sanzio, Ha!Art, Kraków 2013.

11. blok poświęcony Dario Fo w: "Didaskalia" 1997 nr 22.

Uzupełniająca:

1. Germano Celant, Arte Povera: History and Stories, Electa, Milan 2011.

2. Oriana Fallaci, Wywiady z władzą, Świat książki, Warszawa 2012 (Prolog i rozdział 1).

3.. Dario Fo, Trzy zbiry: farsa w stylu komedii dell'arte, „Dialog” 1998 nr 6.

4.. Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Ossolineum, Wrocław 2003.

5. Tadeusz Miczka, Kino włoskie, Wydawnictwo Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2009.

6. Monika Gurgul, O teatrze i dramacie włoskiego futuryzmu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009.

Wiedza

student po zakończeniu kursu powinien:

EM 1 Mieć podstawową wiedzę na temat najważniejszych ruchów artystycznych we Włoszech XX wieku i ich związków z teatrem K_W04

EM 2 Mieć podstawową wiedzę na temat włoskiej dramaturgii i teatru XX wiekuK_W09

EM 3 Znać model organizacyjny włoskiego teatru K_W20

Umiejętności student po zakończeniu kursu powinien:

EM 4 Wymienić i scharakteryzować główne XX-wieczne ruchy artystyczne we Włoszech oraz wpisać je w kontekst społeczno-kulturowy. K_U03

EM 5 Umieć opisać model organizacyjny teatru we Włoszech i wskazać jego mocne i słabe strony. K_U04

EM 6 Scharakteryzować twórczość wybranych włoskich dramatopisarzy. K_U06

Kompetencje personalne i społeczne

student po zakończeniu kursu powinien:

EM 7 Umieć porównywać zjawiska z różnych dziedzin współczesnej kultury. K_K01

EM 8 Być otwarty na poszerzanie zakresu swojej wiedzy językowo-kulturowej K_K04

EM 9 Posiadać umiejętność syntetycznego ujęcia wybranego tematu i współpracy w grupie. K_K04

1. Aktywność na zajęciach i lektura wskazanych tekstów (10%)

2. Egzamin (90%)