Historia filozofii I

Treścią zajęć jest prezentacja podstawowych nurtów i problemów filozofii europejskiej w ich historycznym porządku. Szczególny nacisk został położony na te grupy zagadnień, które korespondują z szeroko rozumianą problematyką teatru i dramatu europejskiego, stanowią ich myślowe i aksjologiczne zaplecze oraz dostarczają narzędzi do ich zrozumienia i analizy

Treścią zajęć jest prezentacja podstawowych nurtów i problemów filozofii europejskiej w ich historycznym porządku. Szczególny nacisk został położony na te grupy zagadnień, które korespondują z szeroko rozumianą problematyką teatru i dramatu europejskiego, stanowią ich myślowe i aksjologiczne zaplecze oraz dostarczają narzędzi do ich zrozumienia i analizy

Zakres poszczególnych tematów:

Semestr zimowy:

1. Myśleć jak Grecy?

Presokratejskie źródła filozofii; początki pojęć filozoficznych: całość, arché, fizis, boskość, dusza (psyche), rozum (logos, fronesis, doxa), człowiek, przyroda.

2. Myśleć jak Grecy?

a/Parmenidejski paradygmat tożsamości bytu a idea bytowej tożsamości w dziejach metafizyki europejskiej;

monizm kontra pluralizm;

niebezpieczeństwa perspektywy parmenidejskiej dla filozofii: groźba utraty zróżnicowania pola przedmiotowego na rzecz beztreściowej uniwersalności.

b/Argumenty Zenona jako wzorzec argumentacji ad absurdum (droga do sofistyki i retoryzacji filozofii)

c/ Znaczenie atomizmu demokrytejskiego: źródła podziału na wiedzę zmysłową i rozumową;

połączenie empiryzmu i racjonalizmu; zasada przyczynowości (bez pytania o pierwszą przyczynę).

3. Siła ciążenia idealizmu obiektywnego Platona

a/ czytanie performatywno-hermeneutyczne fragmentu Uczty i Państwa (ks. X); fakultatywnie: J. Derrida, Chora

b/ dyskusja: na ile jesteśmy jeszcze platońscy?

- dialog jako metoda filozoficzna (znaczenie Sokratesa i jego metody);

- hierarchizacja bytów: ontos on (idea) a świat fenomenalny;

- droga rozumu a droga Erosa;

- polityka i estetyka jako elementy rozumnej całości.

4. Arystotelejskie podwaliny europejskiej metafizyki; podstawowe kategorie ontoteologii; Poetyka Arystotelesa – jej odniesienia do kultury zmedializowanej;

5. U źródeł mądrościowego modelu filozofowania: cynizm, epikureizm, stoicyzm; performatywne czytanie Epikura i Epikteta

6. Znaczenie perspektywy chrześcijańskiej dla filozofii: teodycea, iluminacja (św. Augustyn); oddzielenie filozofii i teologii (św. Tomasz)

7. Renesansowy namysł nad instrumentalizacją rozumu, relatywizacją kultury i kondycją ludzką: performatywno-hermeneutyczne czytanie fragmentów Księcia Macchiavellego oraz Pochwały głupoty Erazma z Rotterdamu (fakultatywnie: odniesienia do Szekspira)

8. Blaise Pascal: geneza egzystencjalnej koncepcji podmiotu a deus absconditus

9. Kartezjańskie przesłanki Oświecenia

Semestr letni

10. Krytyka nowoczesnego rozumu: Voltaire

11. Krytyka nowoczesnego rozumu: Rousseau

12. Teatralność jako filozoficzny problem nowoczesności (performatywne czytanie Paradoksu o aktorze i Listu do d`Alemberta o widowiskach)

13. Podmiot nowoczesny – narodziny podmiotu z ducha transcendentalizmu: Immanuel Kant

14. Dialektyka historii: ujęcie G.W.F. Hegla

15. Absurdy i paradoksy wiary: S. Kierkegaard

16. Wyższość estetycznej wykładni życia nad moralną; F. Nietzsche: Tako rzecze Zarathustra, Narodziny tragedii; G. Deleuze, Nietzsche, r. IV

17. Problem tożsamości podmiotowej w XXwiecznym egzystencjalizmie (Sartre)

18. Niepewność fenomenu: Fenomenologia jako odpowiedź na kryzys nauk i metafizyki (Husserl)

19. Współczesne odmiany fenomenologii jako filozofii „bycia- w-świecie” (Heidegger, Merleau-Ponty) – performatywne czytanie fragmentów Źródła dzieła sztuki i Oka i umysłu)

20. Dzisiejsze zadania interpretacji: Hermeneutyka Gadamera i Ricoeura a hermeneutyka radykalna G. Vattimo

Podręczniki:

- Giovanni Reale, Historia filozofii starożytnej, t. 1-4;

- Władysław Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 1-3;

- Zdzisław Kuderowicz, Filozofia nowożytnej Europy

- Tadeusz Gadacz, Historia filozofii XX wieku (wybrane rozdziały)

- Andrzej Miś, Filozofia współczesna;

- Hanna Puszko, Andrzej Miś, Historia filozofii,. Teksty. Materiały do ćwiczeń

Teksty:

- Platon, Państwo, Uczta, Timajos

- Arystoteles, Metafizyka (frgm.), Poetyka (frgm)

- Plotyn, Enneady (frgm)

- Augustyn, Soliloquia (frgm)

- Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (frgm)

- N. Macchiavelli, Książę

- Erazm z Rotterdamu, Pochwała głupoty

- Kartezjusz, Medytacje o pierwszej filozofii, Rozprawa o metodzie (frgm)

- B.Pascal, Mysli (frgm)

- Lebniz, Monadologia (frgm)

- Spinoza, Etyka (frgm)

- Voltaire, Kandyd czyli optymizm

- Hume, badania dotyczące rozumu ludzkiego (frgm)

- Rousseau, Rozprawa o pochodzeniu nierówności

-Kant, Prolegomena do wszelkiej przyszłej metafizyki (frgm),Uzasadnienie metafizyki moralności (frgm)

- Hegel, Wykłady o estetyce (Wstęp)

- F. Schiller, Listy o estetycznym wychowaniu człowieka

- S. Kierkegaard, Albo-albo (frgm), Bojaźń i drżenie (frgm)

- F.Nietzsche, Narodziny tragedii (frgm), Tako rzecze Zarathustra (frgm), Poza dobrem i złem (frgm), Z genealogii moralności (frgm)

- E. Husserl Idee czystej fenomenologii (frgm), Kryzys europejskiego człowieczeństwa (frgm)

-M.Scheler, O sympatii (frgm)

- K. Jaspers, Człowiek (frgm.)

- M. Heidegger, Co to jest filozofia, czs światoobrazu, O źródle dzieła sztuki

- J.P.Sartre, Egzystencjalizm jest huamnizmen, Czym jest literatura?

- H.Gadamer, Prawda i metoda (frgm)

- P. Ricoeur, Egzystencja i hermeneutyka

- J.F.Lyotard, Kondycja postmodernistyczna

- R.Rorty, Filozofia jako zwierciadlo natury,

- J.Derrida, Różnia

- W. Welsch, Nasza ponowoczesna nowoczesność (frgm)

2. Literatura uzupełniająca:

- H. Buczyńska Garewicz, Metafizyczne rozważania o czasie; Miejsca, strony, okolice

- R. Hocke, Świat jako labirynt

G. Deleuze, Nietzsche i filozofia

Wiedza:

Student ma znajomość głównych kierunków i koncepcji filozofii w ich historycznym porządku.

Umiejętności:

Student posługiuje się poprawnie i rozumiejąco podstawowymi pojęciami z zakresu filozofii.

Kompetencje:

Student ma kompetencje w zakresie filozoficznej problematyzacji zagadnień z dziedziny szeroko pojętej humanistyki.

Egzamin ustny na podstawie zagadnień podanych przez wykladowcę w trakcie zajęć (100%)

Dozwolone sa 2 nieobecności nieusprawiedliwione. W przypadku wiekszej liczby nieobecności student nie zostanie dopuszczony do egzaminu.