Teatr po 1945 r. / Świat 1

Celem przedmiotu jest problemowa prezentacja wybranych nurtów i zagadnień teatru II połowy XX wieku i początku XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem teatru europejskiego oraz przygotowanie studentów do krytycznej analizy oraz kontekstualizacji współczesnych zjawisk teatralnych. Studenci powinni zdobyć kompetencje, umożliwiające im samodzielne poszukiwanie powinowactw i różnic między współczesnymi a historycznymi formami widowiskowymi, estetykami teatralnymi, praktykami dramaturgicznymi i scenicznymi.

Na zajęciach zaprezentowane i omówione zostaną wybrane nurty z bogatego i niezwykle różnorodnego dorobku teatru drugiej połowy XX wieku i początku wieku XXI – od teatru kontrkulturowego i interkulturowego lat 60., aż po teatr postdramatyczny i postkolonialny. Przyjrzymy się relacjom między teatrem i społeczeńswtem, analizując teatr jako praktykę zanurzoną w kontekst kulturowy, społeczny, polityczny i ekonomiczny swoich czasów. Wiele uwagi poświęcone będzie związkom teatru z innymi mediami i dziedzinami sztuki: muzyką, tańcem, sztuką performansu, sztukami wizualnymi, oraz analizie wzajemnych relacji między mediami w obrębie danego przedstawienia. W każdym bloku tematycznym zostaną omówione strategie artystyczne twórców/czyń - proces powstawania przedstawień, w tym przemiany techniki aktorskiej, relacje z widzem/ką.

Kluczowym celem zajęć jest wyposażenie studentów w kompetencje komparatystyczne, stąd każdy blok tematyczny zawiera część historyczno-teatralną oraz odniesienia do późniejszych i współczesnych zjawisk. Studenci będą zachęcani do szukania własnych skojarzeń, z użyciem wiedzy i własnych doświadczeń widza/ki współczesnego teatru.

[program całoroczny]

1. Idea teatru dla ludu: lata powojenne, Giorgio Strehler i Jean Vilar

2. Happenning i jego wpływ na teatr lat 60. XX wieku

3. Amerykański teatr kontrkulturowy: Living theatre

4. Europejska wersja happeningu, teatr kontrkulturowy: Herman Nitsch i akcjoniści wiedeńscy, Jean-Jacques Lebel, teatr a rytuał

5. Teatr Petera Brooka

6. Teatr interkulturowy Odin Teatret iAriane Mnouchkine

7. Wielokulturowość lat 60. a perspektywa postkolonialna: Nora Chapaumire, Rebecca Chaillon, Bintou Dembele

8 Sztuka performans lat 70., body art

9. Kobiecy body art lat 70 i współczesne nawiązania: GValie Export, Gina Pane, Marina Abramović, Florentina Holzinger, Doris Uchlich

10. Nowa fala flamandzka: Jan Fabre, Luk Perceval, Needcompany

11. Polityczny teatr niemiecki lat 90: Frank Castorf i Volksbuhne a Thomas Ostermaier i Schaubuhne; Christoph Schlingensief, Christoph Marthaler

12. Kamera w teatrze: Frank Castorf, Julien Gosslin, Łukasz Twarkowski

13. Sztuka relacyjna i jej wpływ na teatr, pojęcia performans delegowany i estetyki rozproszone,

14 Kontynuuacje niemieckiego teatru politycznego: Rimini Protokoll, Milo Rau

15. Teatr dźwięku: Heiner Goebbels

16. Teatr obrazu: Robert Wilson, Romeo Castellucci, Susanne Kennedy, Philippe Quesne, Gisele Vienne,

1. O. Aslan, Aktor XX wieku. Ewolucja techniki. Zagadnienia etyki, przeł. M.O. Bieńka, PIW, Warszawa 1978 (fragmenty dot. metody Eugenia Barby, Living Theatre, Petera Brooka);

2. Arcydzieła inscenizacji. Od Reinhardta do Wilsona, pod red. K. Pleśniarowicza i M. Sugiery, Kraków 1997 (wybrane rozdziały dot. Brooka i Wilsona);

3. E. Bal, O „teatrze dla ludzi”. Rzut oka wstecz…, Polish Theatre Journal, 2015 nr 1.

3. Ch. Balme, Dramaturgia postdramatyczna i sfera publiczna, w: Publiczność zwymyślana, Księgarnia akademicka, Kraków 2010.

4. C. Bishop, Sztuczne piekła, Bęc zmiana, Warszawa 2015 (wybrany rozdział)

5. M. Borowski, W poszukiwaniu realności..., Kraków 2005;

6. K. Braun, Teatr Wspólnoty, Kraków 1972;

7. "Dialog" 2016 nr 9 (część Szukanie patronów)

7. T. Etchells, Tak jakby nic się nie wydarzyło. Teatr Forced Entertainment, pod red. Katarzyny Tórz, Korporacha Ha!Art, Fundacja Malta, Krakó-Poznań 2015 (wybrane rozdziały);

8. E. Fischer-Lichte, Estetyka performatywności, przeł. M. Sugiera, M.Borowski, Kraków 2008 (wybrane rozdziały);

9. Franz Fanon, Czarna skóra, białe maski’, przeł. Urszula Kropiwiec, Karakter, Warszwa 2020.

10. M. Gibbson, Afryka Brooka, "Konteksty" 1991 nr 3-4. ( w tym numerze również: Kazimierz Braun, Święta księga Mahabharata)

11. H. Goebbels, Przeciw idei Gesamtkunstwerk, przeł. Anna R. Burzyńska, Sławomir Wojciechowski, Joanna Derdowska, Korporacja Ha!art, Kraków 2015 (wybrane rozdziały);

12. M. Hasiuk, Teatr słońca. Od rewolucji na kozłach do odysei uchodźców, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2016 (wybrane rozdziały).

13. Historia teatru, pod red. J. R. Browna, przeł. H. Baltyn-Karpińska, Warszawa 1999 (rozdziały dot. teatru XX wiecznego);

14. Nie widzę piękna w świecie bez człowieka. O teatrze Jana Lauwersa i Needcompany, Ha!Art, Kraków 2013;

15. H-T. Lehmann, Teatr postdramatyczny, przeł. D. Sajewska i M. Sugiera, Księgarnia Akademicka, Kraków 2009 (wybrane rozdziały);

16. D. Sajewska, Pod okupacją mediów, Książka i prasa, Warszawa 2012 (wybrany rozdział).

17. C. Schlingensief, Sztuka bez granic, pod red. Tara Forrest, Anna Teresa Scheer, przeł. Anna Reichel, Korporacja Ha!art, Fundacja Malta, Kraków-Poznań (wybrane rozdziały);

18. D. Semenowicz, To nie jest obraz, Korporacja Ha!Art, Fundacja Malta, Kraków-Poznań 2013 (wybrane rozdziały);

19. D. Semenowicz, Od uniwersalizmu do różnorodności, "Didaskalia" 2023 nr 135.

20. D. Semenowicz, Jan Fabre i doświadczenie granicy, Didaskalia" 2016 nr 177.

21. Z. Smolarska, Rimini Protokoll. Ślepe uliczki teatru partycypacyjnego, Akademia Teatralna, Instytut Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2017 (wybrane rozdziały);

22. G. Strehler, O teatr dla ludzi, wybór, wstęp i noty Andrzej Zieliński, przeł. Radosław Kłos, Michał Olesiuk, Andrzej Zieliński, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1982.

23. A. Wirth, Teatr jaki mógłby być, Kraków 2002 (szkice o teatrze Wilsona);

24. J. Wachowski, Teatr w praktyce?, "Czas kultury" 2016 nr 4.

25. G. Ziółkowski, Teatr bezpośredni Petera Brooka, Słowo/Obraz Terytorium, Gdańsk 2000;

26. Bloki poświęcone współczesnym reżyserom drukowane w „Didaskaliach” (m.in. Philippe Quesne, Milo Rau, Giselle Vienne, Florentina Holzinger, Susanne Kenedy, Needcompany)

Wiedza

student po zakończeniu kursu powinien:

EM 1 Scharakteryzować twórczość omawianych reżyserów/ek i zespołów teatralnych K_W05

EM 2 Określić rolę omówionych twórców/czyń w rozwoju teatru drugiej połowy XX wieku i początku XXI wieku (ustalić zakres oddziaływania ich idei, praktyk scenicznych, zdefiniować ich rolę w kształtowaniu nowych sposobów myślenia o spektaklu) K_W06

EM 3 Opisać związki omówionych praktyk teatralnych ze zjawiskami społeczno-kulturowymi K_W15

Umiejętności

student po zakończeniu kursu powinien:

EM 4 Wyszukiwać i krytycznie oceniać informacje i materiały źródłowe dotyczące historii teatru drugiej połowy XX wieku i początku wieku XXI K_U01

EM 5 Formułować pytania badawcze w odniesieniu do zjawisk historycznych i szukać samodzielnie różnych kontekstów kulturowych, w jakich można interpretować omawiane praktyki teatralne K_U02

EM 6 Samodzielnie szukać związków między współczesnymi zjawiskami teatralnymi a omawianymi na zajęciach historycznymi praktykami scenicznymi K_U04

Kompetencje personalne i społeczne

student po zakończeniu kursu powinien:

EM 7 W odpowiedzialny sposób oceniać wypowiedzi i publikacje na temat omówionych dzieł i zjawisk K_K03

EM 8 W kompetentny sposób uczestniczyć w dyskusjach na temat nowych sposobów porządkowania wiedzy o teatrze drugiej połowy XX wieku i początku XXI wieku K_K06

EM 9 Konstruować argumenty w interakcji z grupą. K_K06

Dopuszczalne są 2 nieusprawiedliwione nieobecności na zajęciach (w semestrze).

Na ocenę końcową składają się:

- referat 10%

- egzamin 1 semestr 45%

- egzamin 2 semestr 45%

Nie dotyczy