Podstawy pracy nad scenami wierszem

Celem przedmiotu jest wyposażenie osób studiujących w narzędzia, które pozwalają w sposób świadomy pracować nad scenami dialogowymi wierszem. Najistotniejszym zagadnieniem, wokół którego chciałbym budującym umiejętności osób studiujących, jest sensotwórczość formy wiersza. Wnikliwa analiza wiersza pozwala zauważyć, które akcenty wprowadzają pożądany sens, jak nośna jest fraza (dzięki strategiom wykorzystania kadencji i antykadencji), jak rytm buduje nastrój lub wprowadza dramaturgię. Z tego podstawowego zagadnienia można wywieźć całą teorię wiersza. Jest to o tyle ważne, że analiza interpretacyjna pozwala osobie reżyserującej swobodnie pracować nad znaczeniami przy wykorzystaniu skodyfikowanej organizacji utworu literackiego.

Metody

Przedmiot ma charakter praktyczny. Odnosząc się stale do poetyki (przede wszystkim teorii wiersza Marii Dłuskiej) i historii wiersza polskiego na tle powszechnego chciałbym budować umiejętności w następujących formach warsztatowych:

Głośne czytanie - analiza scen dialogowych wierszem w praktyce, sprawdzanie czy właściwości mowy wiązanej wpływają na sens i zadanie, które chcemy postawić. Poszukiwanie różnych, także sprzecznych interpretacji w czytaniu. Budowanie świadomości różnicowania sensu przez samą zmianę wykonawcy. Uczenie się ignorowania graficznych znaków przystankowych. Zwrócenie uwagi na miejsca w których pauzy pomagają interpretacyjnie a w których przeszkadzają.

Adaptowanie sceny - robienie skrótów i łączeń bez gubienia rytmu i rymu. Uzmysłowienie różnic między adaptacją różnych rodzajów wiersza i trudności jakie z nich wynikają. Adaptacja jako interpretacja. Gest narracyjny w adaptowaniu powieści poetyckich i poematów do form scenicznych.

Ćwiczenia wykonawcze ze scen adaptowanych - praca wykonawcza na podstawie krótkich scen nauczonych na pamięć w dwóch etapach: granie samym słowem, na siedząco oraz w ruchu. Pozwala to na uświadomienie, jak dużą rolę przy pracy nad scenami wierszem ma ruch sceniczny. Dodatkowo praca nad mówieniem wiersza ciałem (np. gest w średniówce, chód zgodny z frazą, podbicie znaczeń działaniem).

Ćwiczenia z osobami aktorskimi - na podstawie tego samego materiału co własna praca wykonawcza; próba zbudowania wyrazistej interpretacji krótkiej sceny. Próba przeniesienia własnego doświadczenia na osobę reżyserowaną.

Są to z założenia ćwiczenia. Ich celem nie jest uzyskanie perfekcyjnych efektów na każdym etapie, ale przejście procesów lub ich fragmentów w celu zdobycia narzędzi.

Zakres tematyczny

Średniowieczny wiersz zdaniowy w odniesieniu do poezji antycznej,

Wiersz romantyczny (sylabizm i sylabotonizm), polskie odpowiedniki heksametru.

Cechy dramaturgii Mickiewicza, Fredry i Wyspiańskiego,

Wiersz modernistyczny (sylabizm i tonizm),

Cechy dramaturgii Szekspira i porównanie tłumaczeń (w kontekście poetyckości i zgodności treści), aleksandryn a jedenastozgłoskowiec.

Wiersz wolny (przykłady współczesne),

Wiersz różewiczowski.

Z uwagi na szeroki zakres tematyczny część zagadnień będzie realizowana w ramach krótkich ćwiczeń.

M.Dłuska, Próba teorii wiersza polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1980

M.Głowiński, A.Okopień Sławińska, J.Słowiński, Zarys teorii literatury, PIW, Warszawa 1986

A.Kulawik, Wersyfikacja i stylistyka w technice aktorskiej, PWST Kraków, Kraków 2005

D.Michałowska, Mówić wierszem, PWST Kraków, Kraków 1989

L.Pszczółkowska, Dlaczego wierszem, Wiedza Powszechna, Warszawa 2003

W.Siemion, Mickiewicz. Lekcja czytania, Wydawnictwo Primum, Łódź 2003

Osoba studencka wykazuje się efektami kształcenia się w nastepujących zakresach:

K_W07 Orientuje się w kanonie dramatu polskiego i światowego, w zakresie dramatu pisanego wierszem

K_W11 Wykazuje się znajomością podstawowych metod analizy i interpretacji wiersza, zwłaszcza w zakresie dramatu pisanego wierszem.

K_U02 Potrafi analizować dramat pod względem struktury formalnej, znaczenia i kontekstów kulturowych i łączyć te jakości w spójnej propozycji.

K_U04 Umie dokonać adaptacji dzieła literackiego pisanego wierszem zgodnie z poetyką danego dzieła.

K_U06 Potrafi posługiwać się konwencjami teatralnymi, stylistycznymi i metaforą teatralną w tworzeniu własnych koncepcji, opartych na niezależnej wyobraźni, intuicji i emocjonalności

K_U07 Potrafi konstruować i realizować oryginalną, indywidualną, czytelną wypowiedź twórczą

K_U15 Potrafi precyzyjnie formułować i stawiać zadania aktorskie, posługując się wiedzą na temat prowadzenia aktora i znajomością zasad pracy nad tekstami pisanymi mową wiązaną.

K_K04 Potrafi stawiać zadania aktorskie koncentrując się na motywacjach, nie na efekcie.

K_K07 Potrafi odbierać krytyczny feedback i potrafi skonstruować go wobec osób aktorskich, tak aby nie komunikować się przemocowo.

- Obecność na zajęciach

- Przygotowanie 2 fragmentów scen dramatycznych wierszem

- Aktywny udział w zajęciach konwersatoryjnych